Bu rapor, Türkiye’de 2025 yılında yaşanan veya yaşandığı iddia edilen hayvan hakları ihlalleri ile ilgili haberleri kapsamaktadır.
Bu rapor, Türkiye’de 2025 yılında yaşanan veya yaşandığı iddia edilen hayvan hakları ihlalleri ile ilgili haberleri kapsamaktadır.
Yalnızca haber sitelerinde yer alan haberler dikkate alınmış olup bu haber sitelerinin sosyal medya hesapları, gazetecilerin köşe yazıları veya sosyal medyada yer alan diğer haberler, içerikler ve paylaşımların hiçbiri rapor kapsamında değildir. Bilgisayar mühendisi Kerem Karataş tarafından özel olarak geliştirilen bir yazılım yardımıyla ilgili haberler taranmış ve kontrol edilerek kategorilere ayrılmıştır. Desteği için kendisine teşekkürü borç biliriz.
Kategoriler incelenen haberlerde karşılaşılan ihlal türleri esas alınarak belirlenmiş, içeriklerde ortaya çıkan çeşitlilik doğrultusunda geliştirilmiştir. Bu bağlamda kategoriler Yaşam Hakkı, İşkence ve Acı Verici Muamele, Kaza, Araçla Ezme, Ateşli Silahla Vurma, Zehirleme, Yasa Dışı Avcılık, Yasaya Aykırı Ticaret, Dövüştürme, Cinsel Şiddet, Kamu ile ilgili İhlâller, Kapatılma Sebebiyle Meydana Gelen İhlaller ve Bilinmeyen Sebepler olarak belirlenmiştir. Yaşam Hakkı ve diğer kategoriler büyük oranda çakışmaktadır ve haberlerin çoğu hem bu kategoriye hem de başka bir kategoriye dahildir. Haberleri değerlendirirken temel soru ise insan etkisinin olup olmadığıdır. Örneğin Kapatılma Sebebiyle İhlaller kategorisi altında insanlar tarafından belli bir alana kapatılan hayvanların bu kapatılma sebebiyle sel, yangın, çökme veya kaza gibi durumlardan kaçamaması, hastalık kapması, kaçmaya çalışırken ölmesi veya yaralanması gibi haberler yer almaktadır. Balık, köpekbalığı, yunus ve caretta caretta ölümleri başta olmak üzere haberlerde ölüm sebebinin ne olabileceği yer almışsa bu haberler Yaşam Hakkı kategorisinin yanı sıra muhtemel ölüm sebebine bağlı olarak ilgili kategoriye dahil edilmiştir. Ancak ölü bulunan veya yaralanan hayvana dair hiçbir bilgi yer almayan haberler Bilinmeyen Sebepler kategorisine yerleştirilmiştir. Yine ölüm sebebinde mutlaka insanın kasti veya ihmali bir davranışının olması gereken türde hayvanlar ve ölümler de Yaşam Hakkı kategorisine dahil edilmiştir.
Hayvanların, türün veya ihlalin hukukiliği ayırt edilmeksizin avlanması veya ticaretinin yapılması da hayvan hakkı ihlali olarak değerlendirilmeli ancak bir medya ihlal raporu hazırlandığından ve medyanın ihlal olarak görerek haberleştirdiği vakalar üzerinden kategorilerin belirlenmesi gerektiğinden Yasa Dışı Avcılık ve Yasaya Aykırı Ticaret kategorileri oluşturulmuştur. Yasal avcılıkla ilgili haberler Ateşli Silahla Vurma kategorisine dahil edilmiştir. Bu bağlamda yasaya uygun görülen ticaret başta olmak üzere milyonlarca hayvanın konu olduğu ihlallerin zaten hiç haberleştirilmediğini unutmamak gerekir. Kamu ile ilgili İhlallerde ve diğer kategorilerdeki haberlerde kamu kurumlarının olayın gerçekleşmediği veya başka şekilde gerçekleştiği yönündeki açıklamaları olsa da ihlaller, haberde yazılan iddia aynı tutularak isimlendirilmiş olup bu konuda mesuliyet kabul edilmemektedir.
Haberlerdeki hayvan sayıları ise en az sayıda hayvanı ifade edecek şekilde alınarak hesaplamalara eklenmiştir. Örneğin yüzlerce ifadesi 100, binlerce ifadesi 1000, en az bir hayvan anlamına gelecek ifadeler 2, hiç hayvan sayısı belirtilmeyenler haberde geçen tür başına 1 hayvan olarak kabul edilmiştir. Haberlerde belirtilen net sayı varsa doğrudan o sayı alınmış, net sayı belirtilmemişse görseller üzerinden sayım yapılarak belirlenmiştir. Yine arılar ve deniz canlılarıyla ilgili çoğu haber kovan ve ton veya kilogram üzerinden verildiği için bu türler bakımından bu ifadeler kullanılmak zorunda kalınmıştır.
Okuyucular tarafından herhangi bir hatanın tespit edilmesi durumunda hakim.komite@gmail.com adresine e-posta gönderilmesi rica edilmektedir. E-posta kanalıyla yapılan bildirimler dışındaki tekzip talepleri dikkate alınmayacaktır. TÜİK verilerinin yayımlanması ile birlikte 2025 yılı genel hayvan hakları ihlalleri raporu ve diğer sivil toplum kuruluşlarıyla dayanışmak için raporların hazırlık sürecine ilişkin kılavuz yayımlanacaktır.
